 |
اطلاعات كلي |
شنبه 15 بهمن 1390 ساعت 12:17به وقت اتريش
|
 |
 سرزمين
ايران در منطقه اي واقع شده است كه
همواره در طول تاريخ ، چهار راه تمدن ها ،اقوام و
حوادث بوده است . قوم آريايي در اين سه
هزارسالي كه به اين ناحيه مهاجرت كرده اند ،عظيم ترين
تجربيات تاريخي را پشت سر گذاشته است . در غرب آن
اروپا بوده است كه از دير باز تمدني عظيم را
بنياد نهاده بود .
در شرق تمدن هاي بزرگ چين ، هند و ژاپن
، در شمال اقوام آسياي ميانه و قفقازي ها و در جنوب،
اعراب بودند . مردم ايران از تعامل و برخورد با
اين فرهنگ ها ،داد و ستد هاي بسياري باآنان
داشته است . د رايران امروز ،يادگارهاي تمدن يونان باستان ، معابد
هندي ، نمادهاي فرهنگ چيني ، زندگي اعراب و
حتي آثار خاص مغول ها ديده مي شود
.
بسياري از مؤلفه هاي فرهنگي ايراني در طول زمان به ديگر فرهنگ ها از
جمله
فرهنگ هاي اروپايي و هندي منتقل شده است . بررسي هاي تطبيقي نشان داده
اند كه چه اندازه مراسم مختلف در شرق و غرب ريشه ايراني داشته
اند.
شايد
يكي از نخستين نمونه هاي
رعايت حقوق بشر را بتوان در دوره هخامنشيان يافت . كورش در
سال 538 ق . م هنگامي كه بابل را فتح كرد ، بجاي قتل
عام مردم و آتش زدن شهر ، خود به معبد بزرگ
بابليان رفت و مراسم خاص مذهبي را به شيوه آنان بجاي
آورد و در عين حال اسيران يهودي را كه در بابل بودند
آزاد ساخت و اموالشان را به آنان باز گرداند
.
آثار زندگي انسانهاي اوليه مربوط به
دوران جمع آوري خوراك در
ايران به دست آمده است . ابزارهاي ابتدايي كشاورزي مربوط به دوره نو
سنگي نيز در گوي تپه يافت شده است . سفال هاي يافت شده
نشان مي دهد كه در حدود- /000/10 سال قبل ،
مردم ساكن در اين منطقه با اين صنعت آشنا بوده اند .
آثار بدست آمده در چفاميش گوياي آن است
كه ايرانيان در 8000 سال قبل
دريانوردي مي كرده اند و در همين زمان با نساجي آشنا
بوده اند ،نمونه هاي بسيار بديعي از معماري در
تپه سيلك Syalk كاشان
مربوط به هزار ه پنجم پيش از
ميلاد به دست آمده است . در همين زمان ايرانيان مس را
مي شناخته و به كار مي برده اند . در هزاره
بعدي ، چرخ كوزه گري ،كوره آجر پزي و پخت سفال در ايران
رواج مي يابد . در حدود 5000 سا ل قبل نخستين فانوس
دريايي در ايران ساخته ميشود .
در هزاره سوم پيش از ميلاد و پس از ورود
آريايي ها به ايران ، خط
اختراع گرديد و معماري پيشرفت فراوان كرد . ايرانيان با مفرغ آشنا شدند
و در همين زمان كشت گندم در ايران معمول گشت .
در هزاره دوم قبل از ميلاد آهن شناخته مي شود .
در سال 1250 قبل از ميلاد ، شيشه در معبد چغاز بند بكار برده
مي شود .
در هزاره اول پيش از ميلاد ايرانيان در
معماري و شهر سازي ، سد
سازي ، سيستم آبياري زيرزميني ( قنات ) ، كشاورزي و راه سازي پيشرفت
هاي زيادي كردند . در اين زمان ، حكومت
هخامنشيان تمدن ايراني را به اوج خود مي رساند
.از كاخ هاي شوش و تخت جمشيد به عنوان شاهكارهاي معماري دوره هخامنشي
ياد مي شود . در اين دوره حجاري و كنده كاري در سنگ
نيز رواج بسياري يافت كه نمونه هاي بسيار جالب
آن را مي توان در تخت جمشيد ديد . دوره اشكانيان يعني
از 247 قبل از ميلاد تا 224 پس از ميلاد ، اگر چه
پيشرفت ها ي علمي به اندازه دوره هخامنشيان
نبود ،اما پيشرفت هايي در معماري صورت گرفت و نوشتن
بر پوست آهو متداول گشت .
دوره بسيار مهمي از تمدن ايراني باظهور
ساسانيان در قرن سوم پس از ميلاد فرارسيد . ساسانيان
كه حدود 400 سال بر ايران حكم راندند ،پل هاي
عظيمي بر روي رودخانه ها ساختند كه تعدادي از آنها
هنوز بر جاي مانده است . سد سازي در اين دوره از رواج
بسياري برخوردار شد ، قصرهاي باشكوه ساخته شد
و دريانوردي رونق بسيار گرفت .
پس از ظهور اسلام
و استيلاي اعراب بر ايران ،تا حدود دو قرن ، به دليل
منازعات سياسي ، پيشرفت هاي عمراني چنداني
صورت نگرفت . اما با شروع قرن سوم اسلامي
،ايرانيان كه ديگر آموزه هاي اسلامي را به عنوان دين خود پذيرفته
بودند ، بار ديگر سر بلند كرده و دور جديدي از
درخشش فرهنگي و تاريخي را آغاز كردند .
به تدريج دانشمندان ، رياضي دانان و
فلاسفه اي در ايران به عرصه مي رسند
كه هر كدام از آنها را مي توان نابغه اي بي همتا دانست
. خوارزمي كتاب « الجبر »
را مي نويسد . مطالعات در نجوم و شيمي شتاب مي گيرد . زكرياي رازي
الكل را كشف مي كند . بوعلي سينا ،پزشك ،فيلسوف و
فيزيكدان ايراني انبوهي از نوشته ها را در
زمينه هاي مختلفي مي آفريند . ابوريحان بيروني ، عمر خيام
، غزالي و بسياري ديگر ازدانشمندان ايران گستره علوم
را به حداكثر زمان خود مي رسانند . در همين
زمان بناهاي متعددي در ايران ساخته شد . همچنين دوره
شكوفايي ادبي ايرانيان از قرن دهم ميلادي آغاز گشت
.
حمله مغول در 1220
ميلادي وقفه اي را در اين نهضت فرهنگي و علمي پديد
آورد . كتابخانه هاي بزرگ آن روز ، مدارس بزرگ
و معتبر به آتش كشيده شدند ، دانشمندان بسياري كشته و
يا متواري گشتند ، دوره اي از فترت در تمدن ايراني
پديد آمد . اما ديري نگذشت كه ايرانيان با نفوذ
در ميان جانشينان چنگيز به احياي تمدن و فرهنگ ايراني
پرداختند . خواجه نظام الملك ، وزير كاردان هلاكو خان
به مدت 30 سال توانست به احياي نهضت علمي ايران
كمك فراواني بنمايد . او مدارس و مراكز علمي بسياري
را در نقاط مختلف ايران تأسيس كرد و دانشمندان را زير
چتر حمايت خود گرفت .
كتابخانه هاي بزرگ بارديگر احيا شد . به تدريج مغول ها در فرهنگ و تمدن
ايراني اسلامي مستحيل شدند و نهضت بزرگ فلسفي ، علمي
و ادبي ايران ادامه يافت .
حمله تيمور نيز بار ديگر به مدت كوتاهي
خاموشي را براي فرهنگ
ايراني به ارمغان آورد اما ، سرانجام تيموريان نيز به سرنوشت مغولان
دچار گشتند و ايرانيان توانستند با اعتلاي تمدن
و فرهنگ خود ، اين قوم مهاجم و خونخوار را
درخود هضم كنند .
در دوره صفويه اگر چه از رونق تحقيقات
علمي تا حدودي كاسته شد ،
اما در زمينه هنر بخصوص هنرهاي تزئيني و معماري و
قاليبافي پيشرفت هاي فراواني صورت گرفت . بسياري از
شاهكارهاي معماري در اصفهان مانند مسجد شيخ لطف
اله ، پل اله وردي خان ،پل خواجو ، مسجد امام ،
كاخ عالي قاپو و... يادگارهاي دوره صفوي مي باشد . در
اين دوره ارتباطاتي با قاره اروپا كه بسرعت در
حال پيشرفت بود برقرار شد و وجود امپراتوري بزرگ
عثماني همواره مانعي بزرگ بر سر راه ارتباط ايران و
اروپا بوده است .
در
دوره افشاريه ايرانيان تلاشهايي براي تشكيل ناوگان هاي
مدرن دريايي به عمل آوردند . در قاجاريه 1924 ـ
1779 ميلادي ،ايران از يك سو دستخو ش تهاجمات
خارجي بود و بخش هاي زيادي از خاك ايران ، از آن جدا شد و از سوي ديگر
ايرانيان بويژه بر اثر ارتباط با اروپا ، مظاهري از
تمدن جديد مانند كارخانجات ، مدارس نوين ،
صنعت چاپ و روزنامه نگاري ،پست و تلگراف ، راه
آهن و ... آشنا شدند .
در دوره معاصر ، بخصوص پس از استخراج
معادن نفت ، ايران مورد
توجه بسياري از كشورهاي دنيا قرار گرفت
|
