جایگاه ادب= 40; ، تاریخی و مذهبی شاهنامه

ž= 0;ایگاه ادبی ، تاریخ= 740; و مذهبی شاهنامه

ای = 6; مطالب قبلا د= 585; روزنامه کیهان چاپ شد= 607; است.

3D"Ebrahim

= 6;ویسنده: دکتر ابراهیم شیب= 75;نی

ž= 8;هریور 1374 = &nb= sp;

ا&= #1582;یرا مطالبی در مورد فردوسی در مطبوعات مطرح شد. آنچه در زیر می آید خلاصه ای در مورد فردوسی = 608; شاهنامه است و امیدوارم توسط اهل سخن و ادب اصلاح و تکمیل شود.

ب&= #1591;ور خلاصه عرض کن= 605;، که فردوسی چن= 583; حق بزرگ برگردن ما دارد . اول آنک&= #1607; زنده کننده زبان فارسی است. شاهنامه قاموس و قانو= 606; زبان فارسی است، در کمتر فرهنگ لغت و یا کتاب دستو= 585; زبان فارسی است که به کرات به شاهنامه رجوع نشود. شاید این روزها قدر ای= 606; نعمت درست روشن نباشد. زیرا فارسی در تما= 605; سطوح تدریس می شود، فرهنگستان زبان فارسی موجود است و سعی ما در اشاعه این زبان می باشد. &= #1576;ه عبارت دیگر چون فارسی نعمت موجود است شکر آن به جا آورده نمی شود، اما اگر چند صد سال به عقب برگردیم = 576;ه دوران تعصب های کور و مغرضانه و نژاž= 3; پرستی های ابلها= ;نه ای می رسیم که در آن دوران زبان فارسی پرچم شناسایی قوم ایرانی به حساب می آید، در آن زمان سعی در نوشتن &#= 1607;مه چیز به زبان عربی بود و متون آنقدر دشوار نوشته می شد که قابل فهم عامه نبود، حتی اگ= 585; دو قرن عقب برویم و کتاب دره نادری را &#= 1605;طالعه کنیم خواهیم دید این کتاب چگونه از لغا= 578; معلق و مهجور انباشته شده به نحوی که هر خواننده را کسل می کند و به عنوان مثا= 604; برای بیان اینکه شاه از اسب پیاده شد یک صفحه لغات را پهلوی هم می چیند آن هم لغاتی نا مانوس که درک آن فقط از خواص ساخته است.

ف&= #1585;دوسی در زمانی زندگی می کرد که حکمرانان ظالم بنی عبا= 587; بنام خلیفه پیغمبر اکرم ( ص ) بر سرزمین وسیعی حکومت می کردند و حاکمی مقتدر = 548; ترک نژاد و متعصب به نام سلطان محمود سبکتکین بر ایران حکم می راند. او لقب ( یمین الدوله = 608; الدین ) را از خلیفه بغداد کسب کرده و به نام اسلام به اطراف خود حمله می برد و به قول ناصر خسرو آنقدر مغرور بود که &l= aquo; بزیر خویش هم= 740; دید برج سرطا= 606; را ».

د&= #1585; آن زمان در بیان و زبان تعصب از نوع د&#= 1608;ران جاهلیت اقوا= 05; ایرانی در یک کلام ( عجم ) یعن= ;ی لال نامیده م= 740; شدند. در چنین شرایطی بود ک= 607; فردوسی به نظم شاهنامه همت گماشت ، همتی 30 ساله و با هدف معین ، شاعر دیگری نمی شناسیم که سی سال برای یک هدف بی وقفه کار کرده باشد ، ا&#= 1705;ثر شاعران به مناسبت شعر گفته اند ، به هنگام بهار ووقت خوشی شع= 585; شان خوش است ، <= span style=3D'mso-spacerun:yes'> هنگام ناخوشی شعر ناخوش گفته اند، به مناسبت عید نوروز، عید صیام، تولد فرزند، مرگ همسر و مدح سلطان ، وزیر سلطان، زن سلطان و ...... شعر گفته و در پایان عمر صاحب یک دیوا= 606; شعر شده اند. اما فردوسی چنین نبوده است. به گفته خودش برای خدمت به زبان و فرهنگ ایرانیان دس= 78; به نظم شاهنامه زده = 608; سی یا سی و پنج سال از بهتری= 606; ایام عمر خود را وقف این کار کرده است= 548; او در این کار توفیق کامل بدست آورده است. همه سخنوران نام= 40; پس از او راهبری ، پیشگامی و استادی اورا پذیرفته اند= 48; نظامی عروضی در کتاب چهار مقاله می گوید:

ف&= #1585;دوسی سخن را به اعلی علیین برد و در عذوبت به ماه معین رسانید= 48; شیخ اجل سعدی به روح او درود می فرستد و اورا می ستای= 583;

( چنین گفت فردوسی پاکزاد که رحمت بر آن تربت پاک باد ) =

ابن یمین شاعر قرن هشت= 605; فردوسی را چنین می ستای= 583;:

س&= #1705;ه ای کاندر سخن فردوسی طوسی نشاند = کافرم گر هیچکس از جمل= 607; فردوسی نشان= 83;

ا&= #1608;ل از بالای کرس= 740; برزمین آمد سخن = اودگر بارش ببالا برد و بر کرسی نشاند

ا&= #1740;ن سخنوران که فردوسی را مد= 581; گفته اند خود از اساتید مسلم و در خور مدحند زیرا ب= 585; گردن فارسی ح= 602; بزرگ دارند.زبان شاهنامه روا= 06; و ساده و در عین حال غیر قابل تقلید باقی مانده است . به این مصرع توجه فر= 605;ائید:

( توانا بود ه= 85; که دانا بود)

ی&= #1705; دنیا معنی در این مصرع نهفته است. فر&#= 1583;وسی در وصف آنچه که می خواهد آنچنان استا= 83;ی و مهارت به خرج می دهد که سخن اورا سهل و ممتنع نامیده اند. به نظر سخن اش مانند آب روا= 606; و ساده می نماید اما تا بحال کسی مدع= 740; نشده که مانن= 583; او شعر سروده است، حدود 60 هز= ار بیت شعر را انگار از جان خود تراشیده و جد= 575; کرده است زیر= 575; عمر و جوانی خود را بر سر این کار گذاشته و زبا= 606; ما را زنده کرده است، چنانکه خود م= 740; فرماید:

&nb= sp;

<= span lang=3DFA style=3D'mso-bidi-language:FA'>

3Dde

جهان از سخن کرده ام چون بهشت

ازین بیش تخم سخن کس نکشت = = &nb= sp; = &nb= sp; =

پی افکندم از نظم کاخی بلن= 583;

کزین باد و باران نیابد گزند

بسی رنج بردم در این سال سی <= o:p>

عجم زنده کردم بدین پارسی

نمیرم ازین پس که من زنده ام

که تخم سخن ر= 5; پراکنده ام=

- د= ;ومین حقی که فردوس= 740; بر گردن ما دارد این است &#= 1705;ه پیشینه و تاریخ قوم ایرانی را پاسداری کرد= 07; است، شاهنام= 07; در واقع شناسن= امه و تاریخ ایران است، درست است که بخشی از آن افسانه و اساطیر است، اما تاریخ کدام قوم کهن را می شناسیم که ابتدایش ا= 587;اطیر نباشد؟ ابتدای تاری= 82; یونانیان، رومیان، مصر= 40;ان، چینیان و ....... هم&#= 1607; اساطیر است، چون در آن زمان ها خط و کتاب نبود و لذا تاریخ سینه به سینه نقل می شد و افسانه به آن راه می یافت.

ب&= #1607; یاد داشته باشیم به جز آنچه که در کتبی مانند شاهنامه آمد= 07; ، تاریخ ما را دشمنان ما نوشته اند، یونانیان و رومیان تاری= 82; قبل از اسلام ما را نوشته اند. آنان یک شکست جزیی ایرانیان را آنچنان با آب و تاب وصف کرده اند که اگر امثال شاهنامه نبو= 83; ما فکر می کردیم قوم ایرانی همیشه مغلوب بوده است، مثلا به گواه= 740; تاریخ قرن ها یونان خراجگ= 84;ار ایران بود و قسمت کوچکی ازامپراطور®= 0; ایران محسوب = 605;ی شد، یک بار در دشت ماراتن ایرانیان شکست موضعی ا= 586; یونان خوردند، آن چنان مورخان یونانی در ای= 606; زمینه اغراق = 608; غوغا کردند ک= 607; هنوز هم دو ماراتن به اس= 605; محل آن شکست اشاره دارد. چون یک سرباز یونانی از دش= 578; ماراتن تا آت= 606; دویده بود که خبر پیروزی ر= 575; برساند، در حالیکه واقعیت آن اس= 578; که سپاه ایرا= 606; به 42 کیلومتری پایتخت یونا= 06; رسیده بود ، ش&#= 1575;هنامه ایرانی را همیشه پیروز معرفی می کند= 608; فرمانروای ایران را فرمانروای جهان می خوان= 583;:

ب&= #1607; شاه جهان گفت پیغبرم = تو را سوی یزدان همی ره= 576;رم

ب&= #1607; احتمال زیاد اگر فردوسی شاهنامه را ب= 607; نظم نمی آورد شاهنامه منث= 08;ر در تلاطم روزگار و کشاکش دهر از بین رفته بود. &= #1601;ردوسی یک ایرانی وط= 606; دوست است و این را پنهان نمی کند ، در شاهنامه دشمنان اولی= 07; ایرانیان ، تورانیان یا ترکهایی هستند که از حدود چین و مغولستان و ا= 587;یای مرکزی به ناح= 602; به ایران می تازند و لذا فردوسی نسبت به آنها گذشت نمی کند و از ز&= #1576;ان کیکاوس می سراید:

ب&= #1607; صد ترک بیچار= 607; بد نژاد = که نام پدرشان= ندارند یاد

ا&= #1586; عربیت متعصب دوری می جوید= 548; در حالی که به مسلمانی و شیعه بودن خو= 583; سخت می نازد د&#= 1585; عکس العمل به تعصب جاهلیت بنی امیه و بنی عباس و نژاد پرستی آنان اززبان رستم فرخزاد چنین می گوید:

ب&= #1607; شیر شتر خورد= 606; و سوسمار عرب را به جائی رسیده است کار

ف&= #1585;دوسی ایران را مهد یزدان پرستی = 548; هنر ، اندیشه ، رادمردی و پهلوانی معرفی می کند و با بهترین بیان این معانی را &#= 1583;ر ذهن خواننده می نشاند...=

ش&= #1575;ید اگر سخن فردوسی نبود تاریخ ما جور دیگری توسط بیگانگان معرفی می شد، بهر صورت به یاد داشته با= 588;یم که تاریخ هر ملت شناسنام= 07; آن ملت است ، ملت ایران با تکی= 607; بر همین پیشن= 740;ه سترگ است که در طول تاریخ در مقابل سیل حوادث همچنا= 06; پا بر جا مانده است. در همین رابطه است که چندی پ&#= 1740;ش مقام معظم رهبری فرمودند تاریخ امریک= 75; گوشه ای از تاریخ بزرگ م= 575; هم به حساب نمی آید ( نقل ب= ه مضمون) .

ف&= #1585;دوسی در زنده کردن تاریخ باستا= 06; ایران حق بزر= 711;ی دارد چنانکه خود پس از ذکر نام شاهان مخ= 578;لف می گوید:

همه مرده از روزگار دراز

شد از گفت من نامشان زنده باز

چو عیسی من ا®= 0;ن مردگان را تمام

سراسر همه زنده کردم به نام

- س= ;ومین حق بزرگی که فردوسی بر گردن ما دارد آموزش پایداری و استواری در ابراز اعتقادات دی= 06;ی است، شاید ای= 606; روز ها که پرچ&#= 1605; سرخ تشیع علو= 740; در دنیا در اهتزاز است ابراز عقاید شیعی آسان باشد اما همیشه و خصوص= 575; در زمان فردوسی چنین نبوده است.

د&= #1585; دعای افتتاح = 575;زکتاب مفاتیح الجنان در وص= 601; و مدح ائمه مسلمین وقتی نوبت به امام زمان ( عج ) میرس= ;د چنین می خوانیم:

ا&= #1604;لهم اظهر به دینک و سنه نبیک حتی لایستخف= 40; شئی من الحق مخافه احد من الخلق. یعنی ( بار خدایا وقتی حضرت امام عصر ظهو= 585; کرد به او قدر&#= 1578; بده که دینت را آشکار سازد = 8; دین حق از ترس کسی پنهان نماند ).

ب&= #1576;ینید شیعه چقدر زی= 585; فشار بود، که دعا می کند امام زمان ( عج ) با ان قدرت وقتی می اید بتواند بدون ترس از کسی دین حق را و عقاید شیعه ر= 575; آشکار سازد. مثال دیگر وض= 593; ناصر خسرو است، این شاع= 585; حکیم و شیعی مذهب هم در همان زمان فر= 583;وسی می زیسته ، وقتی حرفش را آشکار زد و دم از ولایت آل رسول ( ص) زد به مدت 20 سال در تبعید و به صورت متواری زندگی کرد و قصد جانش کردند، او در یمکان در تبع= 740;د بود و این چنین از جور خلفای عباسی نالید:

ای خداوند این کبود خرا= 587;

صد هزاران تو را زینده سپا= 587;

که به آل رسو = 4; خویش مرا

برهاندی ازین رمه ی نسناس

داد من بی گمان بر آید می

روز حشر از نبیره عباس

د&= #1585; آن زمان با کنایت و اشار= 578; هم ابراز عقاید شیعی مستوجب قتل و &#= 1607;دم بود تا چه رسد به صورتی که فردوسی عقای= 83; خود را بیان داشت، او در مقابل مقتدرترین و متعصب ترین س= 604;طان سنی مذهب عصر ایستاد و چنی= 606; سرود:

گرایدون که شاهی به گیتی تر است

نگوئی چنین خیره گفتن چراست

که بد دین و ب= 83; کیش خوانی مر= 575;

منم شیر نر میش خوانی مر= 575;

ف&= #1585;دوسی یک مسلمان شیعه پاک نها= 583; است ، افتخار می کند که مسلمان و شیع= 607; است ، آن روزها رسم چنین بود که در مقابل سلاطین غیر شیعی اگر گوی= 606;ده ای شیعه بود مدحی از خلفا= 740; راشدین می کر= 583; ( چنانکه سعدی هم چنین کرد،) فردوسی پس از مدح حضرت رسو= 604; اکرم ( ص ) و حضر= 8; علی علیه السلام و اهل= 576;یت چنین می سراید:

ابا دیگران مر مرا کار نیست

بر این در مراجای گفتا= 85; نیست

پ&= #1587; او نه تنها شیعی بودن خو= 583; را در مقابل سلطان متعصب ترک نژاد اظهار می کند بلکه صراحتا می گوید با دیگران کاری ندارد و با غرور می فرما= 740;د:

&nb= sp;

منم بنده اهل بیت نبی

ستایندهء خاک پای وصی

اگر چشم داری به دیگر سرای = &nb= sp; = &nb= sp; =

به نزد نبی و وصی گیر جای

گرت زین بد آید گناه من است

چنین است و آیین و راه من است

منم بنده هر دو تا رستخیز

اگر شه کند پ®= 0;کرم ریز ریز

برین زادم و هم برین بگذر= 605;

یقین دان که خاک پی حیدرم

چ&= #1607; کسی غیر از فردوسی این جرئت و صراحت را در زمانی ابراز داشته که سلطان خونریز و متعصبی با فرمان یمین ا= 604;دوله والدین از جانب خلیفه ستمگر عباسی بر ایران حکومت می کرد؟

گ&= #1584;شته از همه حقی که فردوسی بر گردن ما دارد و در فوق به آنها اشاره ا= 740; شد، شاهنامه = 608; سخن فردوسی دارای ویژگیهایی است که حیف است به آنها هم اشاره ای نشود.

&nb= sp;

- ا= ;ول آنکه شاهنام= 07; مدح خداوند ر= 575; از طریق خرد آغاز می کند به بیان دیگر فردوسی اهل خرد و حکمت است، شاهنام= 07; چنین آغاز می شود، « بنام خداوند جان و خرد » اگر بخواهی= 05; خداوند را وص= 601; کنیم آیا بهتر از این می شود آغاز کرد؟ بهتر از این می شود که بگوئیم خدائی که همه اش خرد و جان است؟ به عبارت دیگر خدائی که همه اش عقل است یا عقل کل است ، افتخار اروپ= 75;ئیان این است که در قرون جدید به اصطلاح خردگ= 85;ا شده اند.

&nb= sp;

- د= ;وم این که در تمام متون شاهنامه فردوسی آموز= 88; دینداری و خداشناسی می دهد، هر نامه که در شاهنام= 607; نوشته می شود با نام خداون= 583; آغاز می شود، مثلا:

یکی نامه فرمود نزدیک سام

سراسر نوید و درود و پیام

نخست از جهان آفرین یاد کر= 583;

که هم داد فرمود و هم داد کرد

ه&= #1585; پهلوان ستود= 07; شاهنامه در موقع مشکلات از خداوند کم= 705; می خواهد ، رستم پهلوان شاهنامه همی= 88;ه قبل از نبرد و کارهای صعب بدن خود را می شوید « غسل می کند» و از خداوند کمک م= 740; خواهد، پس از &#= 1607;ر پیروزی پهلوانان شا= 07;نامه خداوند را شک= 585; می گویند، شاید کمتر کتابی باشد ک= 607; تا این حد نام خداوند در آن آمده باشد، ب= 607; مثال های زیر توجه فرمائی= 83;:

د&= #1585; جنگ رستم و اسفندیار:=

چ&= #1608; آن تیر کز راند اندر کمان

س&= #1585;خویش کردی سوی آسمان

ک&= #1607; ای آفریننده ماه و هور

ف&= #1586;اینده دانش و فر و زور

و یا رستم پس از پیروزی بر دی= 608; سفید پس از شستن سر وتن چنین نیایش م= 740; کند:

<= span lang=3DFA style=3D'mso-bidi-language:FA'>

<= span lang=3DFA style=3D'mso-bidi-language:FA'> <= !--[if gte vml 1]>

&nb= sp;

ز&= #1576;هر نیایش سر و تن بشست

ی&= #1705;ی پاک جای پرست= 588; بجست

ا&= #1586; آن پس نهاد از بر خاک سر

چ&= #1606;ین گفت کای داور دادگر

ز هر بد تویی بندگان را پناه

ت&= #1608; دادی مرا گرد= 740; و دستگاه

ت&= #1608;انایی و مردی و فر و زور

ه&= #1605;ه کامم از گردش ماه و هور

ت&= #1608; بخشیدی ار نه ز خود خوارتر

ن&= #1576;یینم بگیتی یکی زارتر

غ&= #1605; و اندوه و رنج = 08; تیمار و درد

ز نیک و بد هر چه آید به مرد

ک&= #1605;ی و فزونی و نیک اختری

ب&= #1604;ندی و پستی و کند آوری

ز داد تو بینم همی هر چه هست

د&= #1711;ر کس ندارد در این کار دست

ز داد تو هر ذره مهری شود

ز = فرت پشیزی سپهری شود=

ا&= #1586; این بهتر چگونه پهلوا= 06;ی می تواند پیر= 608;زی خود را به آستان خداون= 83; سپاس گوید، ر= 587;تم جهان پهلوان خود را در مقابل خداون= 83; خوار و هیچ می شمرد و همه چیز را از الطاف و اراد= 607; او می داند و می گوید: اگر خداوند به خواهد ذره ناچیز به قدر و منزلت خورشید می رس= 583; و یک پشیزی آبروی سپهری می یابد.

آ&= #1605;وزنده تر ازین متن چه چیزی می خواهیم ، به فرزندانمان بیاموزیم؟<= /span>

ح&= #1575;ل مقایسه کنید پهلوانان افسانه ای غر= 576; را که پس از پیروزی شراب پیروزی می نوشند . هنوز هم در فرهنگ مغرب زمین پس از پیروزی ها= 740; ورزشی بنا به سنت شامپاین می نوشند، همین رستم په= 604;وان فردوسی قبل ا= 586; جنگ دیگری چنین به درگا= 607; خداوند زمزم= 07; می کند و می نالد:

ب&= #1582;ورد آب و روی و سر و تن بشست

ب&= #1607; پیش جهان آفرین شد نخس= 578;

ب&= #1607; زمزم به نالی= 583; بر بی نیاز

ن&= #1740;ایش همی کرد بر چا&#= 1585;ه ساز

ب&= #1607; یزدان به نالید کای کردگار

ب&= #1583;ین کار این بنده را پاس دار

پ&= #1607;لوانان شاهنامه که ب= 575; احترام از آنها یاد می شود در تصویر= 740; که فردوس= ی ترسیم کرده چنین افرادی هستند، خداشناس ، را= 583; مرد، راستگو= 48; آزاده و وطن دوست، در موق= 593; دعا برای مرد= 575;ن چنین می سراید:

ک&= #1607; بیدار دل پهلوان شاد باد

ر&= #1608;انش پرستنده داد باد

چ&= #1607; وصفی بهتر از این برای یک سردار یا پهلوان متصو= 85; است؟

&nb= sp;

- س= ;وم این که فردوس= 740; شاعری پاکیز= 07; زبان است ، او در تمام شاهنامه حتی یک باž= 5; دهان را به بد نمی آلاید، ح= 578;ی در هجو سلطان &#= 1605;حمود چنین می آغازد، ایا شاه محمود کشور گشای، د= 585; شاهنامه که تاریخ چند هزار ساله ایران زمین است تلخ و شیرین و زشت و زیبای زیادی اتفاق می افتد، اما زبان و دهان فردوسی همیش= 07; پاک است، گرد هزل و طیبت نمی گردد

چ&= #1740;زی که حتی سعدی از آن نتوانسته فرار کند- فردوسی حتی د= 585; مورد دشمنان ایران در حد مقدور از زبانی پاک استفاده می کند. مثلا وقتی که بیژن در چنگ افراسیا= 76; اسیر است بیژ= 606; به رستم چنین پیغام می دهد:

ب&= #1711;ویش که بیژن به سختی در است

ت&= #1606;ش زیر چنگال شی= 585; نر است

م&= #1604;احظه می شود که فردوسی= به افراسیا= 76; به عنوان شیر &#= 1606;ر و نه مثلا روباه ترسو خطاب می کند. م&= #1579;ال دیگر رساندن پیغام شاه مازندران به دیو سفید است در اینجا از دیو سفید به عنوان سرفرا= 86; یاد می کند:

ب&= #1740;امد به نزدیک آن سرفراز

ب&= #1711;فت آنچه بشنید ا= 586; آن رزمساز=

د&= #1585; متن اصلی شاهنامه ماجراهایی اتفاق می افت= 583; که از اخلاق و عفت دور است در این قبیل موارد فردوس= 40; نهایت زبردستی خود را در پاک نگاهداشتن کتاب وقلم خو= 583; به کار می برد تا ضمن آنکه از داستان چیزی کم نشود از پاکی زبان &#= 1608; قلم خودش هم نکاهد . مثلا در داستان سیاوش، سودا= 76;ه نامادری سیاوش به او به زبان فردوسی &la= quo; مهر نه از ره ایزدی » میورزد، آنچنان فردوسی این داستان را می سراید که خواننده گاه= 40; حس نمی کند که موضوع چیست.

م&= #1579;لا به پیغام زیر از زبان سودابه توجه فرمایید.

ک&= #1587;ی را فرستاد نزدیک اوی=

ک&= #1607; پنهان سیاوخ= 88; را رو بگوی

ک&= #1607; اندر شبستان شاه جهان

ن&= #1576;اشد شگفت ار شوی ناگهان

د&= #1585; داستان سیاوش، این مرد برای پرهیز ازگنا= 07; سر انجام به توران مهاجر= 78; می کند و جان خود را به خاط&#= 1585; عفتش از دست می دهد به هر حال نمی &= #1578;وان این پاکیزگی زبان را با زبان بعضی دیگر از شعرا= 740; هزل سرای فارسی که کم هم نیستند قیاس کرد.

&nb= sp;

- ن= ;کته چهارم که بی ارتباط با نکته اخیر هم نیست عفت گرایی فردوس= 40; است. فردوسی بهترین زیور = 608; آرایش را برا= 740; مردان و زنان عفت و پوشیدگ= 740; و پاکی زن را در حجاب می شناسد وی این چنین به زن دعا میکند:

س&= #1740;ه نرگسانش پر ا= 586; شرم باد

ر&= #1582;انش همیشه پر آزر= 605; باد

ا&= #1586; زبان دختران جمیشد شهر نا= 586; و ارنواز به فریدون چنین می گوید:

ز تخم کیان ما دو پوشیده پا= 705;

ش&= #1583;ه رام با او ز بیم هلاک

د&= #1585; داستان رستم = 608; تهمینه مادر سهراب ، تهمی= 606;ه خود را چنین معرفی میکند:

ز&= #1662;رده برون کس ندید= 607; مرا

ن&= #1607; هرگز کس آوا شنیده مرا

و یا منیژه دخت= 585; افراسیاب چنین خود را معرفی می کند: <= o:p>

م&= #1606;یژه منم دخت افراسیاب = برهنه ندید= 07; تنم آفتاب=

م&= #1585;دان و پهلوان شاهنامه هم هیچگاه گرد ب= 740; عفتی نمی گرد= 606;د، وقتی دختر شا= 607; سمنگان به رستم مهر می ورزد همان شب= 575;نه رستم موبد می اورد و او را به عنوان همس= 585; خویش عقد می کند، این پاک= 740; و عفت در سر تا سر شاهنامه باقی می ماند.

&nb= sp;

- ن= ;کته پنجم اینکه در تمام شاهنام= 07; امر به نیکی کردن می شود. همیشه یاد آوری می شودک= 607; کار بد نتیجه بد دارد.

د&= #1585;از است دست فلک بر بدی

ه&= #1605;ه نیکویی کن اگ= 585; بخردی

و یا <= /span>

م&= #1705;ن بد که بینی به انجام بد

ز بد گردد اندر جهان نام بد

ن&= #1711;یرد ترا دست جز نیکویی

گ&= #1585; از مرد دانا سخن بشنوی=

ا&= #1711;ر بد کنی جز بدی ندروی

ش&= #1576;ی در جهان شادمان نغنو= 40;

&nb= sp;

- ن= ;کته ششم اینکه فردوسی به عنوان یک مسلمان پاک اعتقاد به حدیث و آیات قرآنی توجه زیاد دارد، خود آگاه یا ناخودآگاه آنها را در متن شاهنامه می آورد.

م&= #1579;لا در داستان رستم و اسفندیار وقتی مادر اس= 601;دریار لابه می کند که اسفندیار = 576;ه جنگ رستم نرو= 583; زیرا کشته خواهد شد اسفندیار چنین می گوید:

م&= #1585;ا گر به زابل سر آید زمان

ب&= #1583;ان سو کشد گردش آسمان

ا&= #1740;ن بیت در واقع ترجمه این حدیث است که اگر مقدر باش= 583; انسان در سرزمینی بمیرد در آن سرزمین حاجت= 40; برای او پیش می آید تا بدا&#= 1606;جا رود و در آن زمین بمیرد.

د&= #1585; جایی دیگر فردوسی در فایده معاشر= 78; با خوبان و پرهیز از بدا= 606; چنین سروده است.

ب&= #1607; عنبر فروشان اگر بگذری=

ش&= #1608;د جامه تو همه عنبری

ا&= #1711;ر بر شوی پیش انگشت گر

ا&= #1586; او جز سیاهی نیابی دگر=

ا&= #1740;ن دو بیت ترجمه کامل حدیث نبوی است که: « مثل جلیس صال= 581; و جالس سوء کح&#= 1575;مل مسک و .....» و یا در شعر :

خ&= #1583;اوند گیتی چو دریا نهاد

ب&= #1585; انگیخته موج از آن تند باد

چ&= #1608; هفتاد کشتی در او ساخته

ه&= #1605;ه باد بانها بر افراخته

م&= #1740;انه یکی خوب کشتی عروس

ب&= #1585; آراسته همچو چشم خروس

پ&= #1740;امبر بدو اندرون ب= 575; علی

ه&= #1605;ه اهل بیت نبی و ولی

ک&= #1607; اشاره مستقی= 05; به حدیث نبوی دارد به این مضمون که بزودی امت من به 70 فرقه تقسیم می شود &#= 1705;ه در آن میانه یک فرقه رستگار است. فردوسی در ای= 606; راه آنقدر پوینده است ک= 607; محمد علی فروغی در مقا= 604;ه ای که این گفتار هم از آن بهره برده است در ذکر نقاط ضعف شاهنامه می گوید: خرده واقعی که بتوان بر فردوسی گرفت = 576;عضی غفلت های جزی= 740; است. مثل اینکه در ضمن حکایات بعضی جاها گویی فراموش کرده است که داستا= 606;هایی که نقل میکند راجع به ما قبل اسلام و پیش از نزول ق&#= 1585;آن است.

<= b>

&nb= sp;

<= b>

&nb= sp;

<= b>شا= 607;نامه یک اثر حماسی بی نظیر در ایران و حتی د&#= 1585; سطح جهان است چرا ک = 7; به زبانهای م= 582;تلف دنیا ترجمه شده است.

<= b> =

- ن&= #1705;ته دیگر همت والای فردوس= 40; است که دست نیاز به سوی کسی دراز نمی کند.

و&= #1575;قعیت این است که در زمان گذشته بسیار کم هستند شعرای= 40; که مدح نگفته و جایزه وصله نگرفته باشن= 83;. حتی سعدی و حافظ هم مدح گفته اند و بقول خودشان حقوق و وظیفه گرفته اند. در آن زما&= #1606; مدح شاهان امری رایج برای شعرا بو= 583; و بعضی مواقع مدح به جاهای باریک و سخیف می کشید. به دو نمونه زیر توجه فرمائی= 83;:

ش&= #1575;عری اسبی از شاهی یه عنوان جایزه میگیر= 83; چون رنگ اسب سیاه است برا= 740; گرفتن اسبی ب= 607; رنگ دیگر شعر می سراید:

ش&= #1575;ها مرا به اسبی موعود کرده بودی

د&= #1585; قول پادشاها= 06; قیل دگر نباش= 583;

ا&= #1587;ب سیاه و پیرم دادند و من برانم

ک&= #1575;ندر جهان سیاهی زان پیرتر نباشد

آ&= #1606; اسب باز دادم تا دیگری ستانم

ب&= #1585; صورتی که کس را زین سر خبر نباشد

ا&= #1587;ب سیاه دادم رن= 711; دگر ندادند=

آ&= #1585;ی پس از سیاهی رنگ دگر نباش= 583;

ی&= #1575; شاعر بلند آوازه منوچهری دامغانی از وزیر قول یکدست لباس و پول می گیرد پول به او می رسد اما لباس نمی رسد. مدیحه ای غرا می سراید و جناب وزیر را بالاتر از &#= 1575;نسان و کالبد اورا از نور و کالبد خود را از گل و لای وصف می کند و خلاصه می گوی= 583; که لباس را بفرست که دل من را مانند دل بچه ای بهانه گیر باید شاد کرد. ملاحظه فرما= 40;ید:

ا&= #1740; بدل ذویزن بوالحسن ابن الحسن

ف&= #1575;عل فعل حسن صاحب دو کف راد

د&= #1585; همه کاری صبو= 585; وز همه عیبی نفور

ک&= #1575;لبد تو ز نور کالب&#= 1583; ما ز لاد

ا&= #1740; به مثل آفتاب روز و شبان تاب تاب

ت&= #1608; به مثل چون عقاب حاسد مل= 593;ونت خاد

ج&= #1575;یزه خواهم یکی ور بدهی اندکی=

و&= #1585;ند هی بیشکی زایزد خواهم = 593;یاد

س&= #1740;م توزی من رسید جامه نیامد پدید

ج&= #1575;م بباید کشید جامه ببایست داد

ب&= #1606;ده بنازد بدان س= 585; بفرازد بدان

ک&= #1587; نگذارد بدان چون بچه بایس= 578; شاد

ب&= #1587;یار معدودند کسانی که از مدیحه دوری جستند ناصر خسرو یکی از آ&#= 1606;ها بود که سالها تحت تعقیب بو= 583; هم اوست که می گوید:

س&= #1586;نده است با زهد عمار و بوذر

ک&= #1606;د مدح محمود مر &#= 1593;نصری را

م&= #1606; آنم که در پای خوکان نریزم

م&= #1585; این قیمتی در &#= 1604;فظ دری را

ف&= #1585;وسی در این زمینه بر قله رفیع مناعت طبع ای= 587;تاده است. او هیچگاه مدح نسرود و اگر کتابش را به اسم سلطان محمود کرد ای= 606; رسم روزگار بود. در آن سالها چاپ کتاب و حق و چاپ نبود و از طریق دربار کتابها نگهداری و اشاعه می یافت.

&nb= sp;

- ا= ;صولا فردوسی مردی = 576;سیار کم گوی بود، شاهنامه را همانطور که ب= 608;د ، به نظم آورد و بارها اصرا= 585; می کند که چیز&#= 1740; بر آن نیفزود= 607; یا از آن نکاسته است:

گ&= #1585; از داستان یک سخن کم بدی

ر&= #1608;ان مرا جای ماتم بدی

ا&= #1608; که در سخن بسیار امساک دارد همسری داشته با سوا= 583; ، و گویا زبان پهلوی می دانسته و چون بعضی متون اصلی شاهنام= 07; به پهلوی بود. احتمال می رو= 583; فردوسی از دانش این زن در نظم شاهنامه سود برده باشد. با وجود این نام= 740; از این زن نمی برد و فقط در یک جا به نام بت مهربان از= 608; یاد می کند و بس ، پسری داشته که در جوانی فوت می کند فردوسی ا= 586; مرگ او می نالد اما اسم &#= 1575;ورا در شاهنامه نمی آورد. فردوسی حتی اسم کامل خود= 588; را هم در شاهنامه نمی آورد. دو تن از حاکمان شهر ب= 607; نام علی دیلم و حیی قتیب در سرودن شاهنامه به ا= 608; کمک می کنند و وسایل راحتی او را فراهم می کنند. پاداش هر کدا= 605; یکی دو بیت به صورت زیر است.

ا&= #1586; این نامه از نامداران شه= 85;

ع&= #1604;ی دیلمی بود کو= 585; است بهر

ح&= #1740;ی قتیب است از آزادگان

ک&= #1607; از من نخواهد سخن رایگان

ح&= #1575;ل قیاس کنید اخلاق فردوس= 40; را در مدح کسانی که سالیان دراز به او نیکی می کنند با منوچهری دامغانی که د= 585; همان زمان می زیسته و برای گرفتن یک دست لباس به وزیر می گوید بدن تو از نور است و بدن من از گل و لای و من بچه ای هستم که به لباسی دلم را شاد دار.

و&= #1575;قعیت این است که فردوسی= یک ایرانی آ= 586;اده و یک مسلمان شعیه نمونه است که فقط مدح اهل بیت را گفته و خود را خاک پای حیدر دانسته است. او طبیعت پهلوانی و را= 583; مردی را دارد و در واقع آنچ&#= 1607; که در وصف رستم قهرمان شاهنامه می گوید وصف خود= 588; می باشد.

آ&= #1606;چه که در شاهنام= 607; آمده اصل آن از زمان های ق&#= 1583;یم در ایران بود. فردوسی آنها را جمع آوری کرده و به بهترین روش ب= 607; نظم آورده تا در کشاکش روزگار محفو= 92; بماند. در اینکار رقیب = 608; منازعی هم نداشته است.

آ&= #1606;چه که در مورد شاهان گفته چیزی است که درشاهنامه م= 06;ثور بوده و فردوس= 740; چیزی به آن نیفزوده است، = در عوض در همه جا فردوسی خواسته چنین نتیجه بگیرد که فرمانروا= 40; ظالم نامه و روزگارش سیا= 07; است. به چنین سلطانی روزگ= 75;ر منشور یا حکم &#= 1587;یاه می دهد. این منشور در واق= 593; به جای اینکه باعث استقرار شاه ظالم شود ستم نامه عزل شاهان است که به رنگ دود دل بیگناهان اس= 78;. بخوانیم از شاهنامه:

&nb= sp;

چو خسرو به بیداد کارد درخت

ب&= #1711;ردد ازو پادشاهی = 608; بخت

ن&= #1711;ر تا نیازی به بیداد دست=

ن&= #1711;ردانی ایوان آباد پست

چ&= #1606;ین گفت نوشیروا= 06; قباد

ک&= #1607; چون شاه را سر بپیچد ز داد

ک&= #1606;د چرخ منشور او را سیاه

س&= #1578;اره نخواند ورا نیز شاه

س&= #1578;م نامه عزل شاهان بود=

چ&= #1608; دود دل بیگناهان بو= 83;

ا&= #1740;ن نتیجه از شاهنامه مخت= 89; ما نیست. شیخ سعدی هم همین نتیجه را می گیرد که احوا= 604; شاهان در شاهنامه بای= 83; عبرت فرمانر= 08;ایان دیگر باشد:

ا&= #1740;ن که در شهنامه ها آورده اند

ر&= #1587;تم و روئینه تن اسفندیار<= /b>

ت&= #1575; بدانند این خداوندان مل= 05;

ک&= #1586; بسی خلق است دنیا یادگار

ا&= #1740;ن همه رفتند و ای اهل شوخ چشم

ه&= #1740;چ نگرفتیم از ایشان اعتبا= 85;

م&= #1606;جنیق آه مظلومان ب= 607; صبح

س&= #1582;ت گیرد ظالمان را در حصار

ا&= #1740;ن نتیجه که شیخ سعدی گرفته در مت = 6; شاهنامه صد ه= 575; بار مورد نظر فردوسی بوده است. مردی که به خاطر قدرت او در بیان و حق او بر سخن پ&= #1575;رسی و خصوصیات دیگرش نه تنه= 575; در ایران بلک= 607; در جهان مقام= 740; شامخ و شایست= 607; دارد و به خاطر تقدم زمانی، راهن= 05;ا و راهبرد دیگران بوده است.

س&= #1585; انجام از قول خود فردوسی برایش دعا کن= 740;م که

خ&= #1583;ایا ببخشا گناه ورا

ب&= #1740;فزای در حشر جاه ورا

&nb= sp;

&nb= sp;

<= span dir=3DLTR style=3D'font-size:9.0pt;font-family:Arial;color:black'>

<= b> =